infomap : verslag studiereis naar India

Een land in economische opmars spreekt de Commissie voor Financiën en Economische Aangelegenheden erg aan. Er zijn bovendien steeds meer raakpunten tussen België en India : een aantal Belgische bedrijven zijn actief in India, ondernemende Belgen leiden er Indiase bedrijven en de diamantsector is zowel in Antwerpen als in India duidelijk aanwezig.

Daarnaast kan je bij een bezoek aan dit land onmogelijk vergeten dat "toerisme" de tweede belangrijkste economische pijler is. Je moet je ogen en oren in je jas hebben zitten om de culturele rijkdom, de koloniale overblijfselen en de speciale levenswijze - geïnspireerd door het Hindoeïsme - niet te zien en te voelen.

Het is ook positief dat de ICT-boom er niet heeft geleid tot een instorting van de markt. De ICT-sector is een blijver in India.



Wel is het duidelijk dat Steve hier nog niet passeerde : zowel de wegeninfrastructuur als de elektriciteit- en watervoorzieningen zijn er erbarmelijk. Het stadsverkeer is levensgevaarlijk (behalve voor de heilige koeien) en van sociale zekerheid hebben ze in India nog nooit gehoord : geen geld hebben en kasteloos zijn betekent arm, ziek en achtergesteld blijven.

De voorbije tien jaren kende het land een indrukwekkende economische groei. Inmiddels is India de elfde economische macht in de wereld geworden, vergelijkbaar met Spanje. Maar vertaalde die groei zich ook in sociale welvaart? En kon dat wel binnen een democratisch bestel of was er een ijzeren hand voor nodig?

Vragen genoeg om van deze studiereis een leerrijke ervaring te maken! Het is ook positief dat de ICT-boom er niet heeft geleid tot een instorting van de markt. De ICT-sector is een blijver in India.




kaderen van deze reis

In de Bijzondere Commissie voor Globalisering worden naast de toegang tot water en de eerlijke handel ook de millennium- doelstellingen besproken.

Wat zijn die millenniumdoelstellingen?

Deze acht doelstellingen werden in september 2000, tijdens een eerste bijeenkomst van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in het nieuwe millennium, door 189 landen ondertekend. Ook België was één van de ondertekenaars. De doelstellingen moeten gerealiseerd worden tegen 2015.

De acht doelstellingen zijn :

• De grootste armoede en honger uitbannen;
• Lager onderwijs wereldwijd toegankelijk maken voor iedereen;
• Gelijke behandeling van mannen en vrouwen bevorderen door vrouwen meer kansen en inspraak te geven;
• De kindersterfte verminderen;
• De gezondheid van moeders verbeteren;
• Strijd leveren tegen HIV/aids, malaria en andere ziekten;
• Actief werken aan een duurzaam milieu;
• Werken aan een mondiaal partnerschap voor ontwikkeling.

Natuurlijk zitten deze acht doelstellingen niet in de reiskoffer van de commissie Financiën en Economische Aangelegenheden. Maar wel in die van mij! Ik wilde de reis en de bedrijfsbezoeken toetsen aan deze doelstellingen en ook vragen stellen over de energievoorzieningen, de toegang voor iedereen tot water en de sociale toets van de bedrijven.


India en de economische groei

In India is er een enorme economische groei. De cijfers schommelen tussen de zes en acht procent economische groei. Een cijfer dat kapitalisten doet glunderen, een cijfer dat de andersglobalisten de wenkbrauwen doet fronsen. Economisten durven wel eens te fluisteren dat dankzij de goede economische cijfers van India en China de millenniu-doelstellingen wel haalbaar worden tegen 2015. De anders-globalisten hebben daar de grootste twijfels bij. Volgens hen zal de economische groei van mastodonten als China (1,5 miljard inwoners) en India (1,1 miljard inwoners) de armoede niet doen verdwijnen als sneeuw voor de zon.

De waarheid ligt, zoals vaker, tussen de twee.


factoren die tegen India spreken

• India is een immens land, zowat te vergelijken met Europa en 107 keer België.
• Evenveel culturen, godsdiensten, talen, eigenheden, ...
• Er is geen enkele vorm van geboortebeperking. De Indiërs zijn er zelfs stiekem fier op dat ze tegen 2050 de Chinezen zullen voorbijsteken in aantal inwoners. De verwachte jaarlijkse groei ligt op 1,3% voor India tegenover 0,6% voor China waar er wel geboorte-beperkingsstrategieën zijn - hoe betwistbaar die ook moge zijn.
• Het grootste deel van de bevolking leeft van de landbouw (600.000.000). Ze leven dan ook vaak onder de armoedegrens (minder dan één dollar per dag).
  
  
  
  
• Er is geen enkele vorm van sociale zekerheid, en een totale ontoegankelijkheid tot medische zorgen voor de armen en kastelozen (de zogenoemde "untouchables").
• Het onderwijs is wel goed uitgebouwd, er is een toestroom, met toegangsvoorwaarden tot de universiteiten. Elk jaar studeren 250.000 ingenieurs af.
  Maar aan de andere kant blijft het analfabetisme enorm. Met een alfabetiseringsgraad van 58% scoort India veel slechter dan de buurlanden (China : 85,8% - Sri Lanka : 91,9%). Reden : veel jongeren hebben geen toegang tot het onderwijs.
• Lage levensverwachting (62,8 jaar) door slecht hygiëne, geen toegang tot drinkbaar water, geen medische zorgen, enorme armoede in en rond de gigantische sloppenwijken, maar ook op het platteland.
• Het kaste-systeem blijft onderhuids overeind. Er zijn vier kasten, van hoog naar laag zijn dat : de Brahmin (priesters en leraars), de Kshatriya (krijgers), de Vaishya (handelaars) en de Sudra (boeren). Al de anderen zijn kasteloos en worden de Untouchables genoemd. Zij zijn de paria en dienaars van de maatschappij.
  De gelatenheid van deze bevolkingsgroei is enorm. Ze zijn er vast van overtuigd dat hoe beter ze dienen, hoe meer ze kans maken te reïncarneren in iets of iemand "beter". Dit fatalisme zet zeker een domper op de vooruitgang en de afbouw van de armoede.
• De vrouw staat in India nog nergens als het over werk gaat ; hoewel schoondochters intrekken bij hun man en zijn ouders en er daar dus een opvang voor de kinderen is, blijven vrouwen thuis - ondanks de stimulansen van regering en bedrijfsleven.
• "Jobhoppen" is schering en inslag. Bedrijven verliezen jaarlijks een groot deel van hun werknemers die intussen binnen het bedrijf degelijk werden bijgeschoold.

factoren die voor India pleiten

• De economische groei is er. De armoede neemt heel langzaam af, maar ze is zo enorm dat dit nauwelijks merkbaar is.
• De grootste politieke partij die aan de macht is en gesteund wordt door de communistische partijen is de Congres Partij. Het is een progressieve partij die duidelijk opkomt tegen armoede en de boeren een centrale rol wil geven in de economie.
• Een quotasysteem zorg ervoor dat 30% van de ministers en parlementsleden ook uit de lagere kasten en zelfs uit de kastelozen moeten komen.
• Bedrijven werven werknemers aan op basis van kennis, niet op basis van kaste.
  
  
  
  
• De ICT-trein is duidelijk niet door India gereden zonder er te stoppen. De ICT-sector zorgt in en rond Bangalore voor heel wat nijverheid. De werknemers in deze sector zijn goed betaald en worden in de watten gelegd. Het gemiddelde inkomen steeg dan ook in deze streek. Of de armoede afnam is (nog?) niet zo duidelijk.
• De bedrijven (althans deze die we bezochten) zorgen allen voor een sociaal- en pensioenfonds waarin gestort wordt door werknemer en werkgever en dat overdraagbaar is van bedrijf naar bedrijf. Een goede zaak in een land zonder sociale zekerheid, maar dit moet worden geïnstitutionaliseerd en veralgemeend. Dit is helaas niet mogelijk zolang er geen vakbonden actief zijn.
• Bedrijven zorgen er ook voor dat de bedrijfsarts een minimale medische zorg geeft aan werknemer en zijn familie.
• De diamantsector : het klieven en verwerken tot juwelen van ingevoerde en eigen diamanten zorgen voor de belangrijkste economische bron van India.
• Heel wat bedrijven komen naar India door de lage werkkost daar en meer nog door de hoogstaande werkijver en fijnzinnigheid van de Indiër. "Voor massaproductie moet je in China zijn. "Voor een mooie en degelijke productie moet je in India zijn," zegt men er.
• Heel wat bedrijven zorgen voor kinderopvang.
• Bedrijven geven bedrijfsopleiding, zo heb je een kans op een doorgroei-job.
• Werknemers aan je binden als bedrijf kan op een win-win manier. Er zijn bedrijven die elke maand een aanzienlijke som in een enveloppe steken. Wie drie jaar blijft krijgt de enveloppe en dus een aanzienlijke loonsverhoging.
• In India kunnen mensen uit de laagste kaste - de kastelozen - kiezen voor een leven in armoede met "de bedelstaf" als enige inkomst of voor het eenmansbedrijfje. Dit kan zonder enige vorm van belasting (de regering stimuleert zo deze ondernemingsvorm). Heel wat mannen zakken elke dag vanuit de sloppenwijken of vanuit het platteland af naar de stad om hun diensten aan te bieden : groenteverkopers, warme keukens, schoenen poetsen, ... Net genoeg om hun gezin te onderhouden.

Heel speciaal zijn de "etenbezorgers". Mannen die met de fiets een eetafhaalronde hebben. Ze halen de rijstdozen (naar analogie met onze brooddozen) af aan het huis bij de schoolkinderen en werknemers en bezorgen die eetdozen net op tijd voor de lunch. Dan halen ze de lege dozen weer op en zetten ze netjes "thuis" weer af. Deze mensen werken van 's morgens vroeg tot iets na de middag. Het is een baan die goed verdient én die de mogelijkheid laat nog een centje bij te verdienen in de namiddag. Een zelfde systeem bestaat er voor de was en de strijk die opgehaald wordt in een vaste "eenvrouwsformatie" en de dag erna weer netjes afgeleverd. Het klinkt voor ons wat primitief, maar heel wat Indiërs verdienen op die manier de kost. De regering ondersteunt deze "ondernemers" en de maatschappij (vooral de mensen in de "hogere" kastes) varen er wel bij.


5. de studiereis en bedrijfsbezoeken

We bezochten heel wat bedrijven, zowel financiële instellingen als gewone bedrijven, Indiase bedrijven, bedrijven met Belgische bedrijfsleider, Belgische bedrijven gevestigd in India, ... We hadden ontmoetingen met leden van de Standing Committee on Finance, met bedrijfsleiders van commerciële ondernemingen maar evengoed met ondernemingen voor eerlijke handel. Toegegeven : bedrijven die zich ginder vestigen en daar arbeidsplaatsen creëren doen dit enkel en alleen omdat het én fiscaal én qua arbeidsloon ginder beter, makkelijker en goedkoper ondernemen is. Hier gaan arbeidsplaatsen verloren maar ginder komen er arbeidsplaatsen bij die allicht nog van groter belang zijn. Ik spreek niet voor de multinationals die kapitaalkrachtig en onethisch genoeg zijn om van vandaag op morgen van het ene land naar het andere te verhuizen en een sociale ramp achterlaten. Ik spreek wel voor de familiebedrijven die met respect voor personeel en vaak ook met respect voor milieu gerund worden. Deze bedrijven, en ik denk dan in het bijzonder aan Xsysys, een bedrijf gerund door twee jonge West-Vlaamse mensen, zijn een meerwaarde voor India. Niet alleen de economie vaart wel bij deze bedrijven. Dit bedrijf biedt aan de werknemers een aangenaam, veilig en goedbetaald werkklimaat. De werknemers hebben een zekere sociale zekerheid, een vorm van pensioen, medische begeleiding en voor de vrouwenparticipatie te verhogen is er een kinderopvang. Andere bedrijven investeren zelfs in onderwijs, natuurlijk een win-winsituatie maar ook de lagere bevolkingsgroepen worden er beter van.

We zijn nog erg ver in India van een ideale wereld, vakbonden zouden er nog een hele Himalaya werk kunnen verzetten, maar één zaak is zeker: soms ligt "anders globaliseren" in de schoot van Belgische bedrijven in het buitenland.